---

Czym są i u kogo występują?

---

Żylaki powrózka nasiennego, (ang. Varicocele), to nieprawidłowe poszerzenie i kręty przebieg żył splotu wiciowatego w mosznie. Splot ten otacza tętnicę jądrową i stanowi główną drogę odpływu krwi żylnej z jądra. W warunkach prawidłowych pełni też funkcję wymiennika ciepła — pomaga utrzymać temperaturę jądra niższą niż temperatura ciała, co jest konieczne dla prawidłowego funkcjonowania jąder prawidłowej spermatogenezy.

Najczęściej żylaki powrózka występują po stronie lewej. Wynika to z anatomii odpływu żylnego: lewa żyła jądrowa uchodzi zwykle pod kątem prostym do lewej żyły nerkowej, natomiast prawa bezpośrednio do żyły głównej dolnej. Sprzyja to wyższemu ciśnieniu hydrostatycznemu po stronie lewej. Znaczenie mają także niewydolność lub brak zastawek żylnych, refluks krwi w żyle jądrowej oraz możliwa kompresja lewej żyły nerkowej między aortą a tętnicą krezkową górną, opisywana jako mechanizm typu „dziadek do orzechów” (ang. „nutcracker”).

W części przypadków, poza niewydolnością żył jądrowych, istotną rolę w powstawaniu żylaków powrózka nasiennego mogą odgrywać również niewydolne żyły biodrowe wewnętrzne oraz inne naczynia żylne miednicy. Struktury te mogą stanowić alternatywne źródło refluksu i zasilać układ żylny moszny, prowadząc do przewlekłego przekrwienia splotu wiciowatego. Mechanizm ten nabiera szczególnego znaczenia w sytuacjach nawrotowych, gdy żylaki utrzymują się lub pojawiają ponownie mimo skutecznego zamknięcia żyły jądrowej, co sugeruje obecność dodatkowych, miednicznych dróg patologicznego odpływu.

Biologicznie żylaki powrózka mogą zaburzać funkcję jądra przez kilka mechanizmów: wzrost temperatury moszny, zastój żylny, niedotlenienie tkanek, stres oksydacyjny, zaburzenia mikrokrążenia oraz możliwy refluks metabolitów z żył nerkowych lub nadnerczowych. Te czynniki mogą wpływać na spermatogenezę, jakość nasienia, fragmentację DNA plemników oraz potencjalnie na funkcję komórek Leydiga odpowiedzialnych za produkcję testosteronu.

W populacji ogólnej żylaki powrózka są częste — dotyczą około 15–20% mężczyzn, a ich częstość wzrasta u pacjentów diagnozowanych z powodu niepłodności. Wśród mężczyzn z niepłodnością pierwotną podaje się częstość około 35%, a w niepłodności wtórnej nawet wyższą. U nastolatków żylaki powrózka nasiennego pojawiają się zwykle w okresie dojrzewania i może wiązać się z asymetrią objętości jąder.

---

Objawy

---

• Widoczne żylaki w okolicy moszny – jest to najbardziej oczywisty objaw. Widoczne lub wyczuwalne żylaki ( poszerzone żyły) w okolicy moszny sugerują obecność żylaków powrózka nasiennego. Cześć pacjentów określa to jako objaw „ worka robaków”- w mosznie można wyczuć poszerzone żyły które przy dotyku przypominają worek robaków”.
• Ból lub dyskomfort okolicy jąder– może być większym nasileniu i powodować znacznie dolegliwości ale najczęściej jest to rodzaj dyskomfortu i uczucia obrzmienia w okolic jąder, częściej lewego. Typowe jest to że dolegliwości/dyskomfort nasila się w pozycji pionowej( stanie/ siedzenie) a ustępuje w pozycji poziomej( leżenie)
• Bezpłodność męska- żylaki powrózka są jedną z głównych przyczyn niepłodności męskiej. Żylaki, nawet niewielkie mogą przyczyniać się do podwyższonej temperatury jąder. To sprawia że jakości spermy jest niska( ilość i jakość plemników). Często żylaki nie dają żadnych innych zauważalnych objawów poza pogorszeniem jakości spermy dlatego duża część pacjentów nie jest świadoma problemu
• Obniżony testosteron– jedną z potencjalnych przyczyn obniżonego poziomu testosteronu mogą być żylaki powrozka nasiennego. Gorszy przepływ krwi przez jądra sprawia że ich funkcja ulega pogorszeniu a co za tym idzie spada produkcja testosteronu.
• Dysproporcja jąder– w przypadkach bardziej zaawansowanych może dochodzić do zauważalnej różnicy w rozmiarze jąder. Jądro po stronie którego są żylaki jest gorzej odżywiane co może sprawiać że jest mniejsze

---

Diagnostyka

---

Złotym standardem w przypadku podejrzenia żylaków powrozka nasiennego jest badanie USG doppler. Jest to badanie nieinwazyjne i bezbolesne. Przeprowadzam je najpierw w pozycji stojącej wraz z badaniem żył kończyn dolnych a następnie w pozycji leżącej badam żył j. brzusznej.

Badanie takie wymaga odpowiedniego przygotowania żeby ułatwić ocenę żył w jamie Brzusznej. 

Poza badaniem USG pomocne może być badanie Veno MR lub Veno TK- pozwala lepiej zaplanować zabieg zwłaszcza jeśli chodzi o głębiej położone naczynia.

---

Leczenie zabiegowe

---

Leczenie zabiegowe żylaków powrózka nasiennego można podzielić na dwie główne grupy: leczenie chirurgiczne oraz leczenie wewnątrznaczyniowe. Do metod chirurgicznych zaliczamy zabiegi mikrochirurgiczne, laparoskopowe oraz klasyczne operacje otwarte. Drugą grupę stanowią metody wewnątrznaczyniowe, czyli embolizacja, w której wykorzystuje się najczęściej kleje tkankowe, środki do skleroterapii oraz spirale (coile).

Jeśli chodzi o skuteczność w zakresie uzyskania ciąży po leczeniu, obie metody są uznawane za porównywalne. Istnieją jednak istotne różnice w profilu bezpieczeństwa oraz przebiegu rekonwalescencji. Embolizacja, jako metoda wewnątrznaczyniowa, wiąże się z mniejszym ryzykiem powikłań ogólnych oraz niższym ryzykiem powstania wodniaka jądra. Dodatkowo, ze względu na brak cięcia chirurgicznego, nie wymaga hospitalizacji i wykonywana jest w trybie jednodniowym, co przekłada się na znacznie szybszy powrót do codziennej aktywności.

W Doppler Instytut opracowaliśmy własną strategię diagnostyki i leczenia, której celem jest zwiększenie skuteczności oraz bezpieczeństwa zabiegu. Podstawą jest szczegółowa diagnostyka obrazowa obejmująca badanie USG Doppler żył miednicy i powrózka nasiennego według naszego protokołu, a także badania dodatkowe, takie jak rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa, pozwalające na dokładną ocenę anatomii. Takie przygotowanie znacząco ułatwia techniczne przeprowadzenie embolizacji.

Sam zabieg wykonujemy metodą łączoną, polegającą na jednoczesnym wykorzystaniu kilku technik. Zastosowanie kleju tkankowego umożliwia zamknięcie żył na bardzo niskim poziomie, blisko pachwiny, natomiast coile zapewniają trwałe zamknięcie naczyń. Dodatkowo stosowana skleroterapia uzupełnia efekt zabiegu. Takie komplementarne podejście pozwala ograniczyć ryzyko nawrotów i zwiększyć skuteczność leczenia.

Po zabiegu pacjent zazwyczaj może wrócić do domu już po około 30 minutach. Rekonwalescencja przebiega szybko, a powrót do pełnej aktywności następuje zwykle w krótkim czasie — aktywność sportową można najczęściej rozpocząć po około tygodniu. Oczywiście każdy przypadek wymaga indywidualnej oceny, jednak takie podejście pozwala na możliwie najszybsze uruchomienie pacjenta.

---

Zabieg embolizacji

---

Zabieg wykonuje w znieczuleniu miejscowym, co oznacza że Pacjent jest cały czas w pełni świadomy.

Zaczynam od uzyskania dostępu naczyniowego- pod kontrolą USG nakłuwam się do żyły udowej w pachwinie lub do żyły w okolicy prawego obojczyka. Pod kontrolą RTG dochodzę wewnątrznaczyniowy do niewydolnych żył jądrowych i/lub żył biodrowych wew. W badaniu flebografii uwidaczniam żylaki powrózka nasiennego. Następnie zamykam chore żyły z użyciem coili – małych „sprężynek” które blokują przepływ w żylakach. Jeśli są widoczne poszerzone drobne żyły to dodatkowo podaje piane która uszczelnia zamknięcie. 

Procedura trwa około 1-2h, po 30minutach pacjent samodzielnie opuszcza klinikę. Przez około 1-2 tygodnie zalecam unikanie intensywnej aktywności fizycznej np. siłowni natomiast od razu po zabiegu Pacjent może normalnie funkcjonować. 

---

Metody leczenia mało inwazyjnego

---